Tóm lược ý kệ 9–12:
Long Thọ lập luận bằng một cái thấy lồng vào nhau:
•	Nếu hợp thể (toàn thể) là thật có → thì các phần cũng phải có thật
•	Nếu các phần không thể lập (như đã thấy) → thì hợp thể không thể khởi
•	Nhưng nếu hợp chỉ hiện khi các phần hiện cùng lúc → vậy hợp là tùy thuộc – không có tự tính riêng
•	Ngược lại, nếu các phần chỉ được gọi là “phần” khi chúng thuộc về một hợp thể – thì bản thân phần cũng không thể lập nếu không có hợp
→ Kết luận: Cả hợp thể và phần đều không có tự tánh riêng biệt, mà là hai bóng vọng hiện trong duyên nhau – như hai tay vỗ vào nhau rồi sinh âm, nhưng không cái nào mang sẵn âm thanh
________________________________________
 Haiku thở ra:
Không phần – không hợp
mà vẫn có tên gọi —
duyên chạm – thành vang
Hợp chưa từng thật
phần chẳng đứng riêng mình —
mộng hiện trong mộng
________________________________________
 Gối quán chiếu:
Bạn đang có cảm giác rất thật về một “cái tôi gồm thân – tâm – ký ức – suy nghĩ”
→ Nhưng nếu không có một phần nào thật, và cũng không có tổng thể nào độc lập...
→ Vậy cái “tôi” ấy đang đứng trên gì?
________________________________________
 Thực tập ứng dụng:
• Khi bạn cảm thấy: “Tôi đang rối bời, vì tất cả mọi phần trong tôi đều rối...”
→ Thở vào – quan sát từng “phần”: cảm xúc, suy nghĩ, thân thể...
→ Hỏi thầm:
“Phần này – có thật là một phần không?
Nó có thể tách khỏi toàn thể?
Và cái được gọi là ‘tôi’ – có thật là một hợp thể chăng?”
• Thở ra – buông khái niệm về “hợp”
• Nhận ra: chỉ là pháp đang hiện lên trong duyên, không ai gộp, không gì bị gộp
________________________________________
Không phần – không hợp
mà vẫn có trăng rơi —
do nước gọi thành