Tóm lược ý kệ 13–16:
Long Thọ đẩy quán chiếu vào điểm mấu chốt:
•	Tự tánh (svabhāva) là cái phải bất biến, không do cái gì khác sinh ra, và không bị cái gì khác làm đổi
•	Nhưng nếu thế, thì các pháp có tự tánh phải luôn luôn hiện hữu, không sinh – không diệt – không biến
•	Trong khi đó, mọi pháp ta thấy đều sinh – trụ – diệt, đổi thay không ngừng, không pháp nào đứng yên
•	Vậy thì nếu một pháp có sinh – có biến đổi → nó không thể có tự tánh
•	Kết luận: Tự tánh là điều không thể tìm thấy trong thế giới hiện tượng – mà chỉ là vọng niệm khởi từ tâm chấp thường còn
________________________________________
 Haiku thở ra:
Nếu có tự tánh
thì phải không chuyển dời —
nhưng trăng vẫn tan
Tánh chẳng hề đổi
mà hoa vẫn rụng rơi —
mộng không thành gốc
________________________________________
 Gối quán chiếu:
Bạn từng nghĩ “tôi là người như vậy” – nhưng rồi tâm đổi, cảnh đổi, thân đổi…
→ Có gì đứng lại để gọi là “bản tánh” không?
________________________________________
 Thực tập ứng dụng:
• Khi bạn cảm thấy đang lặp lại một khổ đau cũ: “Tôi vẫn như xưa, vẫn yếu đuối/vẫn nóng giận...”
→ Thở vào – nhìn rõ:
“Cái này có lặp thật – hay chỉ là hình ảnh vừa hiện từ duyên quen?”
→ Thở ra – buông khái niệm “tánh cố định”
• Nhận ra: vì tin có tự tánh → mới thấy mình không đổi
→ Nhưng sự thực là: pháp luôn tan – không gì trụ lại
________________________________________
Nếu có bản tánh
thì lẽ nào còn biến —
sóng chưa từng cũ
________________________________________