Tóm lược ý kệ 9–12:
Long Thọ đưa ra các lập luận mạch lạc:
•	Nếu hành động có tự tánh → thì nó phải là pháp độc lập, không sinh từ tâm, thân, hoàn cảnh.
•	Nhưng nghiệp (hành động) luôn phát khởi từ một chuỗi điều kiện: ý định, cảm thọ, nhận thức, hoàn cảnh...
•	Nếu nghiệp thực sự có tự tánh → thì nó phải luôn mang kết quả giống nhau, không thay đổi bởi động cơ hay bối cảnh.
•	Thực tế lại cho thấy: cùng một hành vi → kết quả thay đổi hoàn toàn nếu tâm khác nhau → chứng tỏ hành động không có bản chất riêng cố định.
________________________________________
 Haiku thở ra:
Nghiệp nếu có thật
thì chẳng cần thân – ý —
trăng tự viết sao
Cùng một bàn tay
mà có khi là giết —
có khi là thơ
________________________________________
 Gối quán chiếu:
Bạn từng hối tiếc vì một hành động trong quá khứ?
→ Hỏi kỹ: hành động đó phát sinh từ đâu? Có cố tình không? Động cơ ra sao?
→ Hành động là sự tụ hội của tâm, thân, hoàn cảnh – chẳng có gì đứng riêng mà gọi là “nghiệp thật có”.
________________________________________
Thực tập ứng dụng:
•	Khi bạn bị ai đó phán xét chỉ vì một hành động trong quá khứ
→ Thở vào – nhớ rằng: hành động không cố định bản chất, cũng không làm nên “con người”
→ Thở ra – nuôi dưỡng tâm sáng, tạo duyên mới:
“Tôi không phải là hành động đã qua – tôi là sự thấy lại và chuyển hóa hôm nay.”
•	Hiểu được nghiệp là duyên sinh → bạn sẽ không định danh ai (hay chính mình) qua một hành vi.
________________________________________
Hành nghiệp cố định?
vậy sao trăng vẫn dịu —
dù sóng từng cao 
________________________________________