Tóm lược ý kệ 13–16:
Long Thọ khép phẩm bằng một thấy xuyên suốt:
•	Mỗi chi trong 12 chi duyên khởi: vô minh – hành – thức… cho đến lão tử
→ đều chỉ tồn tại tùy thuộc vào chi trước
→ không có chi nào đứng riêng, cũng không có chi nào trụ lại
•	Nếu một chi là Không → thì toàn bộ chuỗi chỉ là ảo ảnh nối nhau
•	Vậy luân hồi không phải là một vòng tròn thật có quay mãi
→ mà chỉ là một mộng tưởng sinh từ tâm mê, gán danh lên dòng duyên chuyển
•	Khi thấy các duyên là Không → thì không có sinh – không có diệt – không có người bị xoay chuyển
→ Kết luận: Thập nhị nhân duyên không có gốc, không có trụ → luân hồi chỉ là tên đặt lên dòng hiện tượng vận hành vô ngã – vô chủ – vô thật tính. Ngay khi buông thấy “tôi đang bị luân hồi”, bạn rơi khỏi vòng xoáy không tâm điểm này.

 Haiku thở ra:
Một chi là mộng
thì mộng nối làm sao —
trăng chưa từng rơi
Không ai chuyển xoay
khi gốc đã tan rồi —
gió qua không chạm

 Gối quán chiếu:
Bạn từng sợ: “Tôi bị cuốn mãi trong vòng luân hồi – vì duyên – vì nghiệp quá khứ”
→ Nhưng bạn đang bị cuốn bởi điều gì? Một chuỗi pháp có thật tính – hay chỉ là tên đặt lên cảm giác đang diễn ra?
→ Nếu thấy từng chi duyên là Không → thì “nghiệp trói buộc tôi” chỉ còn là một niềm tin chưa từng tra xét

 Thực tập ứng dụng:
•	Khi bạn cảm thấy mình đang mắc kẹt trong một chu kỳ bất tận: “Tôi cứ lặp lại lỗi cũ”, “Đời tôi không thoát khỏi vòng tròn này”…
→ Thở vào – hỏi thầm: 
“Chi tôi đang mắc là gì? Nó có tự thể cố định không?”
→ Thở ra – mỉm cười:
“Một mắc là mộng – thì cả chuỗi cũng là mộng”
→ Không cần phá vòng – chỉ cần thấy nó không gốc, không trụ → là bạn đã ra ngoài nó rồi
________________________________________
Duyên là rỗng sáng
nên luân hồi là mây —
trăng qua không bám