Tóm lược ý kệ 13–16:

Long Thọ khép phẩm bằng một cái thấy mở ra vô trụ:

• Nếu các pháp không có tự tánh → thì:
  • Không có pháp nào là thật sinh – thật diệt
  • Không có pháp nào cố định → để gọi là đúng – sai – thiện – ác – phàm – thánh
• Khi ta nói: “pháp ấy sinh”, “pháp kia diệt”, “pháp này dẫn đến giác ngộ”…
  → thì tất cả những lời nói ấy đặt trên giả danh
  → không có thực thể để sinh – không có nền để diệt
• Vì vậy, cái gọi là:
  • pháp mê – pháp ngộ
  • pháp tu – pháp chứng
  • pháp đúng – pháp lệch
    → chỉ là các mô hình tạm đặt lên một dòng duyên không trụ
• Không có pháp để trụ → tức là không có chỗ để tâm bám
  → Và chính đó là cánh cửa của an tịnh – vô chấp – không thủ trước

→ Kết luận: Không có pháp nào là thật pháp
→ Cái gọi là “pháp” là bóng danh đang hiện trong duyên
→ Khi không còn bám vào bất kỳ pháp nào → thì tâm tự rỗng rang giữa hiện tượng mà không dính mắc

 Haiku thở ra:
Không pháp để trụ
thì lối về là đâu —
trăng qua không dấu
Dòng pháp không đứng
thì tu cũng là mây —
gió chẳng gọi tên

 Gối quán chiếu:
Bạn từng nghĩ: “Tôi đang học đúng pháp”, “Pháp này là con đường chắc thật”…
→ Nhưng pháp bạn đang gọi tên – có trụ vững bên ngoài duyên không?
→ Nếu không có gì cố định – thì điều gì bảo đảm đây là pháp “đáng để giữ”?
→ Thấy các pháp vô tự tánh → thì không còn “pháp gì để thủ”
→ Không thủ → là mở

 Thực tập ứng dụng:
•	Khi bạn cảm thấy căng thẳng vì “mình phải giữ đúng chánh pháp”, “mình sợ sai đường”…
→ Thở vào – hỏi thầm: 
“Pháp mình đang giữ – là một thực thể cố định hay chỉ là danh sinh trong duyên?”
→ Thở ra – thấy rằng:
“Không có pháp nào thật trụ → thì không có gì để bị rơi khỏi”
→ Nhẹ vậy thôi – là bạn bước giữa pháp mà không mắc vào pháp

Không pháp thật có
nên giải – mê là mây —
trăng chẳng đi đâu 
________________________________________