Một dòng thở nhẹ – Nhật ký Thiền

nhớ nhà thơ Nguyễn Bính 

Những năm gần đây, các lễ hội mừng xuân ở nhiều nơi đều cố gắng phục dựng lại những hình ảnh văn hóa xưa: câu đối đỏ, bánh chưng xanh, trò chơi dân gian, nghi lễ truyền thống. Điều đáng mừng là dù xã hội ngày càng hiện đại, chính những gia đình trẻ lại tỏ ra thích thú nhất với những giá trị ấy. Trong nhịp sống hối hả, con người dường như càng khao khát tìm về những điều nguyên sơ, ấm áp. Và cũng từ đó, những ai biết trân trọng và khai thác giá trị gia tăng của văn hóa truyền thống lại có thêm cơ hội làm phong phú đời sống tinh thần cộng đồng.

Giữa không khí ấy, tôi bỗng nhớ đến Nguyễn Bính – nhà thơ của mùa xuân, “ nhà thơ chân quê” , là người dũng cảm nhất trong thời đại Thơ Mới. Học trường Tây, nói tiếng Tây, nhưng ông lại chọn trở về với hồn quê, với lục bát, với những câu thơ mộc mạc mà tinh tế. Có lẽ trong muôn thể loại, lục bát vẫn là thể thơ gần gũi nhất với nhân dân – bởi nó chảy trong mạch nguồn văn hóa Việt từ bao đời. Và chính tinh thần trở về với cái gốc ấy khiến ta càng cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của mùa xuân hôm nay.

Xuân đến lúc nào cũng thật khẽ. Chỉ cần một làn gió ấm hơn, một nụ hoa hé mở, hay tiếng chim gọi nhau trên mái nhà là ta biết đất trời đã bước sang một vòng tuần hoàn mới. Từ thuở con người còn sống bằng nương rẫy, mùa xuân đã là mùa của hy vọng – mùa gieo hạt, mùa khởi đầu, mùa mà thiên nhiên mở lòng để đón nhận những mầm sống mới.

“Mưa xuân phơ phất bay bay,

Cành đào trước ngõ hôm nay nở rồi.”

Với Nguyễn Bính, Xuân là cái “một” – một khoảnh khắc, một sự khởi đầu  và điều đó đến thật tự nhiên như cảnh đảo chỉ cần thấm nhẹ mưa xuân lá nở vậy 

Nhưng mùa xuân đâu chỉ là khởi đầu. Nó còn là thời khắc để ta được nghỉ ngơi sau một năm dài bươn chải; được trở về nhà, được ngồi bên mâm cơm ấm, được nghe tiếng cười của người thân – những điều tưởng nhỏ bé nhưng lại là hạnh phúc lớn lao nhất. Nguyễn Bính từng viết:

“Tết này anh không thèm kẹo mứt,

Chỉ thèm được về với mẹ thôi.”

Một câu thơ mộc mạc mà chạm đến tận đáy lòng, bởi Tết – suy cho cùng – là để trở về.

Mùa xuân quý giá không chỉ vì nó đẹp, mà vì nó là kết tinh của cả bốn mùa còn lại. Nếu không có cái nắng gắt của mùa hạ, sự trầm lắng của mùa thu, hay cái lạnh của mùa đông, ta đã không cảm nhận được hết sự dịu dàng của mùa xuân. Cảm được vậy mới thấy được trong xuân có cái “tất cả” và cũng chính vì vậy mọt sự khởi đầu tươi mới hanh thông đều là nhân duyên tốt lành cho tất cả những gì sẽ đến trong năm mới này.

Nguyên đán, một vạt nắng rơi

Nhân gian, vạn loại muôn nơi đón mừng.

( mùng Một Tết Bính Ngọ )