Một dòng thở nhẹ – Nhật ký Thiền

Một câu của Phật về duyên sinh rất khẽ nhưng mang trong nó sức mạnh của sấm sét, mà tôi vẫn thưởng hay suy ngẫm: “Ai thấy duyên sinh là thấy Như Lai.” 

Câu nói ấy không vang lên như một triết lý cao siêu, mà như một lời nhắc rất nhẹ, rất thật: muốn thấy được thực tại, trước hết phải thấy được cái cách mọi thứ nương nhau mà sinh/ biểu hiện, nương nhau mà diệt/ ẩn tảng.

Nhưng trên hành trình đến với pháp, tôi mới thực sự dần hiểu tại sao “thấy được duyên sinh không hề dễ” , Không phải vì duyên sinh khó thấy,  mà vì cái ngã trong ta không “ chịu chấp nhận” duyên sinh, vì cái “tôi” của mình quá quen đòi hỏi, quá quen nắm giữ, quá quen muốn mọi thứ theo ý mình.

Ngay cả với những hành giả tự cho răng mình đã có được những thành tựu nhất định trên con đường tu tập, cái tôi ấy không biến mất. Nó chỉ thay áo. Nó trở thành mong cầu giải thoát. Trở thành mong cầu độ đời. Trở thành mong cầu được xem là người hiểu pháp, đang an lạc ngay trong Chánh pháp nhờ công phu hành trì ,…Thậm chí, ngay cả khi chia sẻ pháp, vẫn có một cái “tôi” vi tế đứng phía sau, muốn được công nhận, muốn được nghe theo, thấy thầy mình là giỏi nhất, pháp mình tu là đúng nhất,….. sâu xa nó chính là biểu hiện vi tế của cái tôi , vẫn kéo theo phiền não và chính những cái vi tế ấy mới trói mình lâu nhất.

…. tôi bắt đầu lờ mờ thấy ra: nếu chỉ nói “duyên sinh” mà không có một pháp nào để nương tựa, thì tâm rất dễ rơi vào buông xuôi, hoặc tìm các tha lực để dựa vào. Và đó là lúc tôi nhớ lại hai chữ “Trung đạo” mà Phật đã dạy.

Không phải trung dung, không phải đứng giữa cho an toàn, mà là cái thấy dám phá chấp để không còn vướng vào các khái niệm. 

Không chấp có, không chấp không.

Không chấp đúng, không chấp sai.

Không chấp “tôi đang tu”, cũng không chấp “tôi chưa đủ”.

Trung đạo, cái thấy ấy từng bước đến với tôi như một mái chèo, giúp tôi không bị lật khi con nước duyên sinh cuộn lên. Nhờ nó, tôi học cách nhìn và chấp nhận phiền não ngày càng dễ dàng hơn, …. Và cứ thế , nó giúp tôi nhìn sâu hơn, chấp nhận thực tại mà tôi đang là : nhìn tập khí mà không mãi tự trách, nhìn vô thường mà không vướng vào lo sợ hoang mang, …

Và ….tôi thấy: duyên sinh là dòng nước, trung đạo là mái chèo, còn giáo pháp là chiếc bè.

Không thấy duyên sinh, tôi bị nước cuốn.

Không có trung đạo, tôi không thấy chỗ sâu của dòng và cũng không biết cách chèo sao cho thuận pháp. Không nương vào bè pháp, tôi sẽ bị dỏng duyên sinh nhấn chìm.

Từ đó, mỗi ngày tôi chỉ cố gắng một điều rất nhỏ:

thấy thêm một chút duyên sinh,

buông thêm một chút chấp trước,

Bện thêm một nhịp cho mái chèo trung đạo.

…. chiếc bè pháp và mái chèo trung đạo nơi tôi dần phối hợp nhịp nhàng hơn giúp tôi ngày cảng 

vững chãi hơn giữa dòng sinh diệt….

….

Cuối cùng, tôi tự hỏi mình – và cũng là một lời mời cho ai đọc bài chia sẻ này: 

Bốn chữ “Duyên sinh – Trung đạo” có xứng đáng là kim chỉ nam Nên được khắc trong chí nguyện để ít ra cũng giúp cho hành giả biết cách quay về “nương tựa nơi hải đảo Chánh pháp của tự thân”, như lời Phật dạy không?