Trung Quán Luận của Long Thọ là một trong những đỉnh cao tư tưởng của Phật giáo Đại thừa. Nhưng với nhiều người, trong đó có tôi, đây cũng là một cánh cửa khó mở: ngôn từ sắc bén, lập luận chặt chẽ, và những khái niệm như “tánh không”, “duyên khởi”, “trung đạo” thường khiến tâm trí dễ rơi vào vòng xoáy suy luận.
Chính vì vậy, tôi muốn thử thắp lên một ngọn nến — ngọn nến Jiddu Krishnamurti — để soi lại con đường Trung Quán. Jiddu không nói về “tánh không”, nhưng ông liên tục mời gọi ta nhìn thẳng vào thực tại mà không qua bất kỳ khái niệm nào. Ông không nói “duyên khởi”, nhưng ông chỉ ra sự vận hành của tâm, của tri giác, của cái tôi — tất cả đều không có tự tính, luôn thay đổi, luôn tương quan.
Điều đặc biệt ở Jiddu là ông muốn vượt thoát mọi ngôn từ của kinh điển, không vướng vào tôn giáo hay hệ phái nào. Nhưng chính sự vượt thoát ấy lại giúp ta thấy rõ hơn tinh thần của Trung Quán:
không bám vào có, không bám vào không; không nắm giữ, không phủ nhận; không rơi vào cực đoan; không dựng lập một hệ thống để rồi bị chính hệ thống ấy trói buộc.
Trong chuỗi bài này, tôi không có tham vọng giải thích Trung Quán theo cách học thuật. Tôi chỉ muốn ghi lại những gì tôi thấy khi đặt lời dạy của Jiddu bên cạnh trí tuệ của Long Thọ — như hai ngọn đèn chiếu vào cùng một khoảng trống, để ta thấy rõ hơn bản chất của mọi khái niệm mà ta thường bám víu.
Hy vọng rằng ánh sáng nhỏ này sẽ giúp tôi — và có thể cả bạn — bước vào Trung Quán với tâm thế nhẹ nhàng hơn, tự do hơn, và chân thật hơn.
Một dòng thở nhẹ - Nhật ký Thiền 
Bình luận về bài viết này