Một dòng thở nhẹ – Nhật ký Thiền

Chiều xuống.

Chim bay về núi.

Bầu trời đổi màu.

Trong khoảnh khắc ấy, không ai nói ra, nhưng ai cũng biết: duyên của bữa cơm chiều đã khởi.

Mẹ tôi ngày xưa hay hát câu ca dao:

“Chim bay về núi tối rồi,

Chị em lo liệu rửa nồi nấu cơm.”

Câu hát nhẹ như gió, nhưng đủ để đánh thức một thói quen: đến giờ nhóm lửa.

Tôi dựng lại hình ảnh ngày xưa mẹ nấu cơm. Tôi chỉ là người đứng bên cạnh, quan sát và kể lại.

Nhóm lửa – duyên bắt đầu đi vào pháp 

Mẹ vào bếp.

Sau khi vo gạo, đong nước, đặt nồi lên bếp, mẹ bắt đầu xếp rơm, xếp củi.

Một que diêm bật lên.

Ngọn lửa nhỏ xíu, run rẩy như đứa trẻ mới tập đứng.

Nhưng chỉ cần nó bén vào củi khô, pháp bắt đầu vận hành đúng hướng:

• Lửa gặp củi thì cháy

• Nước gặp lửa thì sôi

• Gạo gặp nước sôi thì nở thành cơm

Mẹ chỉ quan sát, không phân tích gì cả.

Mọi thứ diễn ra tự nhiên như nó vốn vậy.

Và tôi – đứa trẻ đứng cạnh – cũng chỉ lặng lẽ nhìn theo.

Nấu cơm – pháp vận hành nhưng vẫn cần người

Nồi đặt lên bếp.

Nước bắt đầu lăn tăn.

Lửa bốc mạnh hơn.

Mẹ bớt củi.

Nước sôi, mẹ hé nắp để khỏi trào.

Gạo nở, mẹ sới lên cho đều.

Cơm gần chín, mẹ giữ lửa nhỏ để hơi nước rút dần.

Nếu hôm đó trong nhà có người thích cơm cháy, mẹ để thêm chút nữa cho đáy nồi vàng giòn.

Tôi nhận ra:

Pháp vận hành theo duyên, nhưng duyên không tự nuôi mình.

Lửa muốn cháy phải có củi.

Cơm muốn chín phải có người canh.

Và trong từng động tác của mẹ, tôi thấy cả sự hiểu và thương.

Ngay cả nồi cơm điện bây giờ, chỉ cần mất điện là pháp cũng dừng.

Duyên nối duyên – pháp tiếp tục hành

Tôi nhìn nồi cơm đang chín và thấy rõ:

• Duyên khởi chỉ là điểm bắt đầu

• Pháp hành là dòng chảy tự nhiên

• Nhưng dòng chảy ấy cần được nuôi bằng những duyên tiếp nối

• Và trong đó, hiểu và thương làm cho kết quả trở nên trọn vẹn và đáng quý hơn

Không có ai giữ lửa, lửa tắt.

Không có ai để ý, nước trào.

Không có ai sới, cơm sống.

Không có ai hạ lửa, cơm khê.

Không có hiểu và thương, sẽ không có bữa cơm đúng giờ, không có cả miếng cơm cháy vàng rực dành cho người thương.

Tất cả đều là duyên.

Duyên trùng trùng, tiếp nối nâng đỡ nhau.

Và rồi, tôi thấy chánh niệm đang đứng bên bếp

Không phải triết lý.

Không phải lý thuyết.

Chỉ là sự có mặt trọn vẹn của mẹ trong quá trình “thổi cơm đun bếp”.

Chánh niệm là biết khi nào thêm củi, khi nào bớt lửa.

Biết khi nào mở nắp, khi nào để yên.

Biết khi nào can thiệp, khi nào buông cho pháp tự vận hành.

Chánh niệm không thay pháp.

Chánh niệm làm cho pháp trở thành THIỆN PHÁP.

Nhờ đó, nồi cơm không chỉ chín — mà còn ngon.

Và đời sống không chỉ trôi — mà còn an.

…, Và :

Mẹ tắt bếp.

Mở nắp.

Hơi cơm bốc lên thơm lừng.

Một nồi cơm bình thường, nhưng trong đó có:

• Duyên khởi

• Pháp hành

• Và sự có mặt của con người với cái hiểu, cái thương

Tôi hiểu thêm một điều:

An lạc không nằm ở đâu xa.

Nó nằm ngay trong khoảnh khắc ta giữ lửa cho chính mình,

với lòng biết ơn, với sự hiểu và sự thương.

P/s : điều mình tự nhắc và muốn chia sẻ với các bạn : khi bạn để cho đời sống của mình trở nên “tùy duyên, thuận pháp “ thì ít nhất, theo cái thấy của mình, trong ta phải có ít nhất một trong ba thứ năng lượng, đó là; chánh niệm, hiểu và thương.

( nương chuyện thổi cơm đun lửa mà thấy pháp.)