“Buông kiểm soát để dòng đời tự chảy”
Alan Watts là người có cách nói rất đặc biệt:
ông không giảng đạo, không dạy triết, không khuyên răn.
Ông kể chuyện — nhưng mỗi câu chuyện đều mở ra một cánh cửa.
Một trong những cánh cửa lớn nhất mà ông mở cho con người hiện đại là:
“Bạn không cần kiểm soát cuộc đời.
Bạn chỉ cần học cách trôi cùng nó.”
Watts nói rằng con người đau khổ vì một lý do rất đơn giản:
Họ nghĩ mình phải điều khiển mọi thứ.
Điều khiển cảm xúc.
Điều khiển suy nghĩ.
Điều khiển người khác.
Điều khiển kết quả.
Điều khiển tương lai.
Điều khiển cả những điều không thể điều khiển.
Nhưng cuộc đời — theo Watts — không phải là cỗ máy để ta vận hành.
Cuộc đời là dòng nước.
Và dòng nước không cần ta điều khiển.
Nó chỉ cần ta thả mình vào.
Watts nói:
“Trying to control your life is like trying to control the ocean.”
(Cố kiểm soát cuộc đời giống như cố kiểm soát đại dương.)
Ta càng vùng vẫy, ta càng chìm.
Ta càng chống lại, ta càng mệt.
Ta càng cố đứng yên, ta càng bị cuốn đi.
Nhưng khi ta thả lỏng,
khi ta nổi lên,
khi ta để nước nâng mình,
ta không còn sợ nữa.
Watts không bảo ta buông xuôi.
Ông bảo ta buông kháng cự.
Buông cái “tôi phải thế này”.
Buông cái “cuộc đời phải thế kia”.
Buông cái “mọi thứ phải theo kế hoạch”.
Buông cái “tôi phải kiểm soát”.
Vì khi ta buông kháng cự,
ta không mất quyền lực.
Ta chỉ mất ảo giác về quyền lực.
Và khi ảo giác biến mất,
ta mới thật sự tự do.
Watts nói rằng con người giống như một người đang chơi nhạc:
Nếu bạn cố gắng quá, bạn sẽ phá hỏng giai điệu.
Nếu bạn thả lỏng quá, bạn sẽ không tạo ra âm thanh.
Nhưng nếu bạn hòa vào nhịp,
âm nhạc tự chảy qua bạn.
Cuộc đời cũng vậy.
Không ép.
Không buông xuôi.
Không gồng.
Không thả rơi.
Chỉ hòa vào nhịp.
Một lần, Watts nói:
“You are not a separate being in this universe.
You are the universe experiencing itself.”
(Bạn không phải một cá thể tách biệt khỏi vũ trụ.
Bạn là vũ trụ đang trải nghiệm chính nó.)
Câu nói ấy nghe có vẻ trừu tượng,
nhưng nếu nhìn sâu, ta thấy một điều rất nhẹ:
Ta không cần phải chiến đấu với cuộc đời.
Vì ta là một phần của cuộc đời.
Ta không cần phải kiểm soát dòng chảy.
Vì ta đang ở trong dòng chảy đó.
Khi ta hiểu điều này,
ta không còn phải chạy nữa.
Ta chỉ cần bước —
và để cuộc đời bước cùng ta.
Nếu Eckhart Tolle giúp ta thấy tiếng ồn trong đầu,
Krishnamurti giúp ta thấy cơ chế của người đang chọn,
Thích Nhất Hạnh giúp ta trở về với hơi thở,
Osho giúp ta buông bàn tay đang nắm quá chặt,
Sadhguru giúp ta đứng vững bên trong,
Nietzsche giúp ta vượt lên chính mình,
Frankl giúp ta tìm thấy ý nghĩa,
Jung giúp ta ôm lấy bóng tối,
thì Alan Watts giúp ta thả mình vào dòng chảy,
để cuộc đời không còn là cuộc chiến,
mà trở thành một điệu nhạc.
Buông kiểm soát không phải là mất.
Buông kiểm soát là trở về với nhịp tự nhiên của chính mình.
Vài dòng tiểu sử
• Tên đầy đủ: Alan Wilson Watts
• Năm sinh – năm mất: 1915 – 1973
• Nơi sinh: Chislehurst, Anh
• Tôn giáo / ảnh hưởng:
– Không thuộc tôn giáo nào
– Chịu ảnh hưởng sâu từ:
o Thiền tông
o Đạo giáo
o Ấn Độ giáo (Advaita Vedanta)
o Tư tưởng phương Tây hiện đại
– Là người đưa triết học phương Đông đến với phương Tây theo cách dễ hiểu, gần gũi, đầy chất thơ
Ông là một trong những người hiếm hoi có thể nói về triết học như kể chuyện — nhẹ, sâu, và rất đẹp.
Giá trị và ảnh hưởng trong xã hội hiện đại
Alan Watts trở thành một trong những tiếng nói được yêu thích nhất thế kỷ 20–21 vì ông chạm vào đúng nỗi đau của con người hiện đại:
• quá nhiều lo âu
• quá nhiều kiểm soát
• quá nhiều tính toán
• quá nhiều kỳ vọng
• quá nhiều áp lực phải “trở thành”
• quá ít khả năng sống trong hiện tại
Ông giúp con người:
• bớt cố gắng kiểm soát
• bớt cố gắng hiểu hết mọi thứ
• bớt cố gắng trở thành ai đó
• bớt căng thẳng với tương lai
• bớt ám ảnh với mục tiêu
• sống nhẹ hơn
• sống tự nhiên hơn
• sống như một phần của dòng chảy
Trong một thế giới coi cuộc đời như cuộc đua,
Alan Watts dạy ta nghệ thuật nhảy múa với cuộc đời.
Trong một xã hội coi cuộc đời như bài toán,
Alan Watts dạy ta nghệ thuật hòa vào dòng chảy.
Và đôi khi, đó là điều khiến ta thở được.
Một dòng thở nhẹ - Nhật ký Thiền 