Tối qua, trong một buổi sinh hoạt tâm linh trực tuyến, bài hát Đời đá vàng của Vũ Thành An được mở lên.

Tôi chợt nghĩ rằng có lẽ không ít người cảm thấy băn khoăn.

Một bài hát mang nhiều nỗi niềm nhân thế, nhiều khắc khoải, nhiều âm hưởng buồn như thế, liệu có phù hợp với một không gian tu học hay không?

Thú thật, phản ứng đầu tiên của tôi cũng là suy nghĩ ấy.

Nhưng rồi một câu hỏi khác xuất hiện:

Khi bài hát ấy vang lên, mình có đang lắng nghe như một chiếc ghế trống hay không?

Hay mình đang lắng nghe bằng những nhận định, bằng sở thích, bằng định kiến và bằng những kết luận có sẵn?

Khi tiếng nhạc cất lên, trong mỗi người có thể xuất hiện những phản ứng rất khác nhau.

Có người thấy xúc động.

Có người thấy hoài niệm.

Có người thấy không phù hợp.

Có người lại thấy trong đó là tiếng vọng của khổ đau mà Đức Phật đã chỉ ra trong Tứ Diệu Đế.

Điều thú vị là bài hát vẫn là bài hát ấy.

Nhưng mỗi người lại nghe một điều khác nhau.

Vậy có lẽ điều đáng để quan sát không hẳn là bài hát.

Mà là tâm mình khi nghe bài hát.

Thực tập như một chiếc ghế trống không có nghĩa là phải thích bài hát ấy.

Cũng không có nghĩa là phải cố gắng chấp nhận nó.

Mà là biết ngồi xuống và lắng nghe những gì đang diễn ra bên trong mình.

Nếu có sự khó chịu, ta biết:

“Đang có sự khó chịu.”

Nếu có suy nghĩ:

“Bài hát này không nên xuất hiện trong buổi học Pháp.”

Ta nhận biết:

“Đang có một ý kiến khởi lên.”

Nếu có ký ức cũ ùa về theo giai điệu ấy, ta biết:

“Đang có ký ức.”

Nếu có xúc động, ta biết:

“Đang có xúc động.”

Chỉ nhận biết.

Không xua đuổi.

Không nắm giữ.

Không lập tức biến những gì xuất hiện thành đúng hay sai.

Đó cũng chính là một thực tập chánh niệm rất cụ thể.

Thở vào.

Biết mình đang thở vào.

Thở ra.

Biết mình đang thở ra.

Rồi quay về quan sát tâm mình.

Không chỉ nghe bài hát.

Mà nghe cách mình đang nghe bài hát.

Không chỉ nghe ca từ.

Mà nghe những phản ứng đang sinh khởi bên trong.

Giống như ngồi bên bờ sông nhìn những chiếc lá trôi qua.

Chiếc lá không phải là mình.

Dòng sông không phải là mình.

Ta chỉ đang nhận biết chúng đi ngang.

Ý nghĩ cũng vậy.

Cảm xúc cũng vậy.

Sự đồng tình hay phản đối cũng vậy.

Tất cả đều đang đi ngang qua vùng trời tâm thức.

Lúc ấy, bài hát không còn là đối tượng để tranh luận.

Nó trở thành một tấm gương.

Qua tấm gương ấy, ta thấy được những mong cầu, những ký ức, những định kiến, những phản ứng quen thuộc đang vận hành trong chính mình.

Có khi điều cần được lắng nghe nhất trong buổi sinh hoạt ấy không phải là bài hát.

Mà là tâm mình khi nghe bài hát.

Tôi dần hiểu rằng, “chiếc ghế trống” trong đời sống tâm linh không phải là một tâm hồn vô cảm.

Ngược lại.

Đó là một tâm hồn đủ rộng để mọi cảm xúc có thể xuất hiện mà không lập tức biến thành sự đồng nhất.

Đủ yên để nghe một bài hát buồn mà không bị nhấn chìm trong nỗi buồn.

Đủ tỉnh để thấy sự phản đối mà không trở thành sự phản đối.

Đủ từ bi để cho mọi cảm xúc một chỗ ngồi mà không để chúng điều khiển mình.

🍂

Vì vậy, câu hỏi sau buổi sinh hoạt hôm ấy có lẽ không phải là:

“Tại sao lại mở bài Đời đá vàng?”

Mà là:

“Khi Đời đá vàng được mở lên, tôi đã lắng nghe nó bằng tâm của một chiếc ghế trống hay chưa?”

Bởi rốt cuộc, con đường thực tập không bắt đầu từ việc chỉ tiếp xúc với những điều mình thích, mà từ khả năng nhận diện những gì đang sinh khởi trong tâm mình bằng chánh niệm và không phán xét.

Và có lẽ, chính trong khoảnh khắc ấy, chiếc ghế trống bước vào đời sống tâm linh của ta. 🌿

Có lẽ rồi đây mỗi khi gặp một điều trái ý, một quan điểm khác mình, một bài hát mình không thích, hay một cảm xúc khó chịu xuất hiện trong lòng, ta có thể tự hỏi:

“Lúc này, mình đang phản ứng với nó… hay mình đang lắng nghe nó như một chiếc ghế trống?”

Và biết đâu, chính câu hỏi ấy đã là một bước chân trên con đường thực tập.

Chúc cho “Chiếc Ghế Trống Trong Đời Sống Tâm Linh” không chỉ là tên một bài viết, mà dần trở thành một hình ảnh thực tập sống động trong đời sống hằng ngày của bạn và những người hữu duyên đọc được nó

“Hãy ngồi xuống.Đừng vội phán xét.Đừng vội sửa chữa.Hãy lắng nghe trước đã.”