“Có những lúc ta không đánh mất con đường.
Ta chỉ quên mất vì sao mình đã bước lên chiếc bè.”
Trong những năm gần đây, mình thấy ngày càng có nhiều người tìm đến đời sống chánh niệm và thực tập tâm linh.
Giữa những lo toan, áp lực và những nỗi khổ niềm đau âm thầm của đời sống, thật quý biết bao khi có một nơi để ngồi xuống, thở một hơi thật sâu, lắng nghe và trở về với chính mình. Một buổi ngồi thiền, một thời nghe pháp, một chén trà trong tỉnh thức hay một nhóm bạn đồng tu cùng nâng đỡ nhau trên đường thực tập đều có thể trở thành một chiếc bè.
Một chiếc bè giúp ta nổi lên giữa dòng nước của khổ đau và tập khí.
Và vì thế, mình luôn biết ơn những chiếc bè ấy.
Biết ơn những người đã đóng bè.
Biết ơn những người đang tiếp tục chèo chống.
Biết ơn những người đã từng đưa tay nâng đỡ mình khi còn loay hoay giữa những dòng chảy của vô minh, bất an và khổ đau.
Gần đây, khi suy ngẫm về hình ảnh chiếc bè trong lời Phật dạy, một câu hỏi cứ lặng lẽ quay trở lại trong lòng mình:
Có khi nào điều chúng ta cần không phải là thêm một chiếc bè mới, mà là tìm lại chính chiếc bè mình đang có?
Tìm lại lý do vì sao nó được tạo ra.
Tìm lại lý do vì sao mình đã bước lên đó.
Bởi mục đích của chiếc bè vốn rất đơn giản:
Để qua sông.
Không phải để sở hữu.
Không phải để tự hào.
Không phải để tạo nên một căn cước mới cho mình.
Và cũng không phải để ở lại trên đó mãi mãi.
Thế nhưng theo thời gian, chiếc bè dần trở nên dễ chịu hơn.
Có thêm những người đồng hành.
Có thêm những sinh hoạt chung.
Có thêm những nét văn hóa riêng.
Có thêm những cách thức nuôi dưỡng thân và tâm.
Tất cả đều có thể được tạo nên từ thiện chí, tâm huyết và tình thương chân thành.
Trong đó không có gì đáng trách.
Ngược lại, rất nhiều điều còn vô cùng đẹp đẽ.
Nhưng đôi khi mình vẫn tự hỏi:
Liệu chiếc bè có thể trở nên quá dễ chịu đến mức ta quên rằng mình vẫn đang ở giữa dòng sông hay không?
Liệu có lúc việc duy trì chiếc bè trở nên quan trọng hơn việc sang bờ bên kia?
Ta vẫn nói về chánh niệm.
Vẫn nói về chuyển hóa.
Vẫn nói về tự do.
Nhưng rất âm thầm, sự chú ý có thể dịch chuyển từ thực tập sang tổ chức, từ giải thoát sang bản sắc, từ vượt sông sang gìn giữ chiếc bè.
Suy cho cùng, điều ấy không chỉ xảy ra với một cộng đồng nào đó.
Nó cũng xảy ra trong chính mình.
Có lúc mình bám vào kiến thức.
Có lúc mình bám vào trải nghiệm tâm linh.
Có lúc mình bám vào một phương pháp, một quan điểm hay một vai trò nào đó.
Thậm chí có lúc mình bám vào hình ảnh của một người đang tu tập.
Mỗi lần như thế, chiếc bè lại nặng thêm một chút.
Không phải vì chiếc bè thay đổi.
Mà vì mình quên mất mục đích ban đầu của nó.
Có lẽ vì vậy mà Đức Phật đã ví giáo pháp như một chiếc bè.
Không phải vì giáo pháp không quan trọng.
Mà ngược lại, vì giáo pháp quá quý giá.
Quý giá đến mức ta cần luôn nhớ giáo pháp sinh ra để làm gì.
Chiếc bè không cần được tôn thờ.
Không cần trở thành một bản sắc.
Không cần phải được so sánh với những chiếc bè khác.
Chiếc bè chỉ có một nhiệm vụ:
Giúp con người vượt qua dòng sông khổ đau.
Không hơn.
Không kém.
Càng suy ngẫm, mình càng ít muốn phân định ai đúng, ai sai.
Bởi mỗi người đang ở một đoạn đường khác nhau.
Có người vừa mới bước lên bè.
Có người đang học cách chèo.
Có người đang nghỉ chân giữa dòng.
Có người đã thấp thoáng thấy bờ bên kia.
Và cũng có những người như mình, đôi lúc mải ngắm nhìn chiếc bè mà quên mất dòng sông.
Nhưng có lẽ điều đó cũng không sao.
Dòng sông vẫn ở đó.
Bờ bên kia vẫn ở đó.
Và chiếc bè, nếu được tạo nên từ hiểu biết và tình thương, vẫn đang kiên nhẫn chờ ta nhớ lại vì sao mình đã bước lên đó.
Vì vậy, thay vì phán xét người khác hay trách móc chính mình, mình chỉ mong có đủ tỉnh thức để thỉnh thoảng dừng lại.
Dừng lại để nhìn dòng nước đang trôi.
Dừng lại để tự hỏi mình đang đi về đâu.
Dừng lại để nhớ vì sao mình đã khởi hành.
Có lẽ tu tập không phải là đi thật nhanh.
Cũng không phải tìm cho được một chiếc bè hoàn hảo.
Có lẽ tu tập chỉ đơn giản là nhiều lần trong đời, khi nhận ra mình đã đi xa khỏi tâm nguyện ban đầu, ta lại nhẹ nhàng quay về.
Và nếu có một điều mình muốn giữ lại sau tất cả những suy ngẫm này, thì đó không phải là hình ảnh của chiếc bè.
Mà là lòng từ bi.
Lòng từ bi với chính mình khi thấy mình vẫn còn lạc lối.
Lòng từ bi với những người đang đi cùng một con đường nhưng nhìn về những hướng khác nhau.
Lòng từ bi với tất cả những ai vẫn đang lênh đênh giữa dòng sông cuộc đời, như mình đã từng và có lẽ vẫn đang như thế.
Bởi sau cùng, chúng ta gặp nhau không phải để ở mãi trên cùng một chiếc bè.
Chúng ta gặp nhau để nhắc nhau rằng vẫn còn một dòng sông cần vượt qua, vẫn còn một bờ bến của tự do đang chờ phía trước, và vẫn còn một tình thương đủ lớn để không ai phải đi một mình.
Có lẽ sự tu tập đôi khi chỉ giản dị như vậy:
Tìm lại chiếc bè ấy.
Và trong lúc tìm lại chiếc bè, ta cũng đang tìm lại chính mình.

Trả lời