Buổi sáng thứ ba mươi hai, trời nắng nhẹ.

Một người khách lạ ghé am xin nước — dáng ông gầy, áo sờn, đôi mắt

mệt nhưng hiền.

Chàng trai rót cho ông một bát nước suối mát, và hai người nói với nhau

vài câu chuyện vụn vặt: đường đi, thời tiết, chuyện mùa màng.

Chỉ vài câu nói ngắn ngủi, nhưng chàng trai cảm giác như phía sau từng

chữ của người khách là một đời sống dài, đầy những điều không thể

nhìn thấy bằng mắt.

Khi người khách rời đi, bóng ông khuất dần sau rặng cây, thầy bước ra

từ hiên am và hỏi:

– Con đang suy nghĩ điều gì?

Chàng trai nhìn theo hướng người khách vừa đi, rồi đáp:

– Dạ… con cảm giác như mỗi người mang theo một thế giới.

Không ai giống ai.

Không ai chỉ là những gì con thấy bên ngoài.

Thầy mỉm cười — nụ cười của người biết học trò vừa chạm vào một

tầng sâu của nhân sinh:

– Tốt.

Hôm nay con chạm vào Hoa Nghiêm trong con người:

mỗi người là một thế giới.

Thầy ngồi xuống bên cạnh, giọng trầm nhưng ấm:

– Con người không chỉ là thân xác, lời nói hay hành động.

Mỗi người là:

• lịch sử của tổ tiên,

• văn hóa của xã hội,

• trải nghiệm của quá khứ,

• những niềm vui đã từng có,• những nỗi buồn chưa từng nói,

• những thương tổn không ai biết,

• những điều họ muốn quên,

• những điều họ không thể quên,

• những điều họ chưa bao giờ dám nói ra.

Thầy nhìn sâu vào mắt chàng trai:

– Một con người là một vũ trụ trùng trùng duyên khởi.

Chàng trai im lặng.

Anh nhớ lại ánh mắt của người khách — ánh mắt mệt nhưng hiền, như

chứa cả một câu chuyện dài mà ông không kể.

Trong anh, câu nói của Jiddu lại sáng lên như một ngọn nến:

“Để hiểu một người, con phải thấy toàn bộ chuyển động của đời họ.”

Thầy tiếp lời:

– Nhưng con không thể thấy hết.

Không ai có thể thấy hết.

Vì vậy, con chỉ có thể mở lòng.

Thầy nhặt một chiếc lá rơi, xoay nhẹ trong tay:

– Khi con thấy mỗi người là một thế giới,

con không còn phán xét.

Không còn nói “người này tốt”, “người kia xấu”.

Không còn nghĩ “tại sao họ lại như vậy”.

– Con hiểu rằng họ là kết quả của vô số duyên mà con không thấy.

Và khi hiểu điều đó, con bắt đầu biết thương.

Chàng trai cúi đầu, giọng nhỏ:

– Con thấy rồi…

Không ai chỉ là những gì con nhìn thấy.

Thầy đứng dậy, phủi nhẹ bụi trên áo:– Nào, hôm nay khi gặp bất kỳ ai, con thử nói thầm:

“Người này là một thế giới.”

Chàng trai đứng lên theo thầy.

Anh nhìn con đường người khách vừa đi qua —

và trong lòng anh, mỗi con người sáng nay không còn là “người lạ”.

Họ trở thành những vũ trụ.