Buổi chiều hôm đó, trời âm u. Mây dày, gió nhẹ, như thể bầu trời đang giữ lại một điều gì đó chưa muốn nói. Chàng trai ngồi trước hiên, vẻ mặt căng thẳng. Anh vừa tranh cãi với một người bạn qua điện thoại, và tâm anh vẫn còn nóng.

Thầy bước ra, tay cầm một rổ rau mới hái.
Ông đặt rổ xuống bàn, nhìn anh một lúc rồi hỏi:

“Con đang chiến đấu với điều gì vậy?”

Anh thở mạnh:

“Con… bực.
Con thấy họ sai.
Con thấy mình đúng.
Con thấy mọi thứ rõ ràng như vậy mà họ lại không hiểu.”

Thầy gật đầu:

“Vì chúng ta vẫn luôn cho rằng có một thì phải có hai, nếu muốn thoát ra con phải tiếp cận cái thấy không hai.”

 

Thầy ngồi xuống cạnh anh.

“Con nghĩ có đúng và sai.
Có tốt và xấu.
Có phải và trái.
Có con và người kia.”

Anh đáp nhanh:

“Nhưng rõ ràng là có mà thầy.
Nếu không có đúng–sai thì làm sao sống?”

Thầy nhặt một chiếc lá rơi dưới đất, đưa lên trước mặt anh.

“Con nhìn chiếc lá này đi.
Nó vàng hay nó đẹp?
Nó già hay nó hoàn hảo?
Nó rơi vì sai hay vì đúng?”

Anh im lặng.

Thầy nói tiếp:

“Những phân chia đó chỉ có trong tâm con.
Chiếc lá không tự gọi mình là gì cả.”

Rồi thầy nói một câu rất Jiddu:

“Con thử nhìn xem: ai đang phân chia?
Con có tìm thấy người đó không?”

Anh nhắm mắt lại.
Anh tìm.
Tìm trong sự bực bội.
Tìm trong ý muốn chứng minh mình đúng.
Tìm trong cảm giác “con phải thắng”.

Nhưng không có “người phân chia” nào cả.
Chỉ có bực bội.
Chỉ có ý muốn.
Chỉ có suy nghĩ.

Không có ai đứng sau chúng.

Anh mở mắt.

“Con… không thấy ai cả.”

Thầy mỉm cười:

“Đúng vậy.
Chỉ có phân chia đang xảy ra.
Không có người phân chia.”

 

Thầy đứng dậy, bước ra sân, chỉ vào bầu trời xám phía trên.

“Con nhìn bầu trời này đi.
Mây đen, mây trắng, mây dày, mây mỏng —
tất cả đều là bầu trời.
Không có mây nào đúng.
Không có mây nào sai.”

Anh nhìn theo.

Thầy nói:

“Tâm con cũng vậy.
Khi con chia mọi thứ thành đúng–sai, tốt–xấu,
con tự cắt bầu trời thành từng mảnh.”

Anh cúi đầu.

“Nhưng… nếu không phân chia, con sợ mình sẽ bị lẫn lộn.”

Thầy lắc đầu:

“Không hai không phải là lẫn lộn.
Không hai là thấy rằng mọi phân chia chỉ là khái niệm.
Không phải thực tại.”

Rồi thầy nói một câu rất Jiddu:

“Khi con không đứng về phía nào,
con bắt đầu thấy toàn cảnh.”

 

Anh nhắm mắt lại lần nữa.
Cơn bực vẫn còn — nhưng lần này, anh không gọi nó là “đúng” hay “sai”.
Anh chỉ để nó có mặt, như một đám mây trôi qua bầu trời.

Một lúc sau, anh mở mắt.
Tâm anh không hoàn toàn yên, nhưng không còn muốn chiến đấu.
Nó giống như mặt nước lặng — phản chiếu mọi thứ mà không chọn bên.

Thầy nhìn anh, ánh mắt hiền:

“Hôm nay con chỉ cần làm một việc:
Khi tâm chia mọi thứ thành đúng–sai, đừng nói ‘tôi đúng’.
Chỉ cần thấy: có một phân chia đang trôi qua.”

Anh gật đầu.
Không phải vì anh đã thấy được không hai.
Mà vì anh biết:
không hai không phải là xóa bỏ đúng–sai,
mà là thấy rằng đúng–sai không có người để bám vào.

Và khi cái “tôi” ấy tan đi,
mọi phân chia tự nhiên tan theo — như mây tan khi gió đổi hướng.