Buổi chiều hôm đó, trời nhiều mây. Chàng trai ngồi trước hiên, tay cầm điện thoại. Màn hình sáng lên với những dòng tin tức về một thảm họa ở một vùng đất xa. Nhưng điều khiến anh nặng lòng không phải là tin tức — mà là những bình luận phía dưới.

Có người thương xót.
Có người hả hê.
Có người im lặng.
Có người chế giễu.

Anh tắt màn hình, thở dài.

Thầy bước ra, tay cầm một ấm trà nóng.
Ông đặt ấm xuống bàn, nhìn anh rồi hỏi:

“Con vừa thấy điều gì vậy?”

Anh đáp:

“Con thấy… lòng trắc ẩn bị chia phe.
Người ta không còn hỏi ‘ai đang đau’,
mà hỏi ‘họ thuộc phe nào’.”

Thầy gật đầu:

“Đó là vết nứt của thời đại này.”

 

Thầy rót trà vào hai chén.

“Con nghĩ lòng trắc ẩn là gì?”

Anh suy nghĩ một lúc.

“Là cảm thấy nỗi đau của người khác… như của chính mình.”

Thầy mỉm cười:

“Đúng.
Nhưng con quên một điều:
lòng trắc ẩn không có quốc tịch.
Không có màu cờ.
Không có phe phái.”

Anh cúi đầu.

“Nhưng thầy…
trên mạng xã hội, mọi thứ đều bị kéo về phe.
Một đứa trẻ bị thương — nếu thuộc ‘phe ta’, người ta thương.
Nếu thuộc ‘phe địch’, người ta im lặng.
Con thấy điều đó… và con thấy mình cũng bị kéo theo.”

Thầy nhìn anh thật lâu.

“Con thử nhìn xem:
ai đang bị kéo theo?”

Anh nhắm mắt lại.
Anh tìm.
Tìm trong sự giận dữ.
Tìm trong cảm giác bất công.
Tìm trong ý muốn đứng về một phía.

Nhưng không có “người bị kéo” nào cả.
Chỉ có cảm xúc.
Chỉ có phản ứng.
Chỉ có những dòng tin đang kích hoạt ký ức và nỗi sợ.

Anh mở mắt.

“Con… không thấy ai cả.”

Thầy gật đầu:

“Đúng vậy.
Chỉ có cảm xúc bị dẫn dắt.
Không có người bị dẫn dắt.”

 

Thầy đứng dậy, bước ra sân, chỉ vào một chiếc lá đang rơi.

“Con nhìn chiếc lá này đi.
Gió thổi từ đâu, nó nghiêng về đó.
Nhưng bản chất của nó không phải là nghiêng.
Nó chỉ đang phản ứng với gió.”

Anh nhìn theo.

Thầy nói:

“Tâm con cũng vậy.
Khi mạng xã hội thổi gió,
tâm con nghiêng.
Nhưng bản chất của con không phải là nghiêng.
Bản chất của con là thấy.”

Anh im lặng.

Thầy tiếp:

“Lòng trắc ẩn chỉ bị chia phe khi con quên mất điều này:
nỗi đau là nỗi đau — bất kể thuộc về ai.”

Rồi thầy nói một câu rất Jiddu:

“Khi con nhìn người khác như con người,
chứ không phải như ‘phe’,
lòng trắc ẩn tự nhiên trở lại.”

 

Anh nhắm mắt lại lần nữa.
Anh nhớ lại những lần mình hả hê trước nỗi đau của người khác.
Những lần mình im lặng khi lẽ ra phải thương.
Những lần mình để mạng xã hội quyết định cảm xúc của mình.

Anh mở mắt, nhẹ hơn.

“Thầy…
Con muốn giữ lòng trắc ẩn của mình.
Con không muốn nó bị kéo đi nữa.”

Thầy đặt tay lên vai anh.

“Hôm nay con chỉ cần làm một việc:
Khi thấy một nỗi đau,
đừng hỏi ‘họ thuộc phe nào’.
Hãy hỏi:
‘Nếu đó là người thân của con, con sẽ cảm thấy gì?’”

Anh gật đầu.

Không phải vì anh đã trở nên tử tế hơn.
Mà vì anh biết:

Lòng trắc ẩn không cần lý do.
Không cần phe phái.
Không cần được phép.

Nó chỉ cần được nhìn — và nó sẽ tự trở về.