(Một chén trà Trung Quán – dâng tặng người đang buông cả “mê” lẫn “ngộ”)
Ai cũng có lúc, thấy mình ở một bên bờ.
Không phải để vượt qua,
cũng không phải để ở lại.
Chỉ là ngồi – và thấy:
Không có bờ nào thật sự tồn tại.
Haiku 1
Tưởng là hai bờ
nhưng đầu nguồn chỉ một
do tâm phân đôi
1. Khi “hai bờ” là một cái bẫy
Trong hành trình tu học, ta thường nghe:
• Bên này là “mê”, bên kia là “ngộ”.
• Bên này là “sinh tử”, bên kia là “Niết-bàn”.
• Bên này là “phàm”, bên kia là “thánh”.
Và ta cố gắng vượt qua.
Ta tu tập, hành trì, chuyển hóa – để “đến được bờ bên kia”.
Nhưng Long Thọ mỉm cười và nói:
“Không có bờ bên này. Không có bờ bên kia. Không có người đang đi. Không có dòng sông.”
Tất cả chỉ là giả danh.
Chính cái tâm muốn vượt – là vô minh.
Chính cái thấy có hai bờ – là gốc của khổ đau.
________________________________________
2. Khi “một bờ” cũng là một cái bẫy
Sau khi phá chấp hai bờ, ta có thể rơi vào một bờ mới:
“Diệu hữu”, “chân như”, “thực tại tuyệt đối”, “tánh giác thường hằng”…
Ta tưởng mình đã thoát khỏi nhị nguyên,
nhưng thật ra chỉ đang dựng lại một “bờ giác” vi tế hơn – đẹp hơn – khó buông hơn.
Long Thọ lại mỉm cười:
“Ngay cả Không cũng không có tự tánh.
Ngay cả Trung đạo cũng không thể nắm bắt.”
Không có hai bờ – nhưng cũng không có một bờ để an trú.
Không có gì để vượt qua – nhưng cũng không có gì để ở lại.
________________________________________
3. Trung đạo là gì nếu không có bờ?
Trung đạo không nằm giữa hai bờ.
Trung đạo là cái thấy không còn bị chia cắt bởi bất kỳ khái niệm nào.
• Không rơi vào “có” – cũng không rơi vào “không”.
• Không chấp “mê” – cũng không chấp “ngộ”.
• Không cần “vượt qua” – cũng không cần “ở lại”.
Trung đạo là cái thấy:
Mọi pháp đều duyên sinh – nên không thật.
Không có gì để bám – nên không cần buông.
Không có ai đang đi – nên không có nơi để đến.
________________________________________
Haiku 2
Không có bờ nào
chỉ là sóng đang vỗ
trên mặt hồ tâm
________________________________________
4. Vậy thì sống sao?
Không cần làm gì đặc biệt.
Chỉ cần sống – với cái thấy không bám víu.
• Khi vui – biết đó là duyên hợp.
• Khi buồn – biết đó là duyên tan.
• Khi thành công – không tự hào.
• Khi thất bại – không tự trách.
Không phải vì ta “vô cảm”,
mà vì ta thấy:
Không có gì thật để giữ – cũng không có gì thật để mất.
________________________________________
Haiku 3
Không cần vượt qua
chỉ có yên và thở
nguồn tâm không bờ
________________________________________
Tanka kết
Không có hai bờ
cũng không có một bờ
chỉ là dòng tâm
phân, tụ đều do duyên
mình ngồi – và mỉm cười
________________________________________
Một dòng thở nhẹ - Nhật ký Thiền 