“Tánh không từng cố định. Sinh không từ chính mình. Pháp chưa từng đứng yên nơi một gốc.”________________________________________ Ý chính của phẩmPhẩm 15 là đỉnh cao của quán chiếu về “tự tánh” – khái niệm gốc rễ trong mọi tư tưởng chấp pháp: có cái gì đó luôn luôn là chính nó, không biến, không…

Tóm lược ý kệ 13–16:Long Thọ đẩy quán chiếu vào điểm mấu chốt:• Tự tánh (svabhāva) là cái phải bất biến, không do cái gì khác sinh ra, và không bị cái gì khác làm đổi• Nhưng nếu thế, thì các pháp có tự tánh phải luôn luôn hiện hữu, không sinh – không diệt…

Tóm lược ý kệ 9–12:Long Thọ đưa ra mệnh đề nghịch lý:• Một pháp được gọi là “có tự tánh” → tức là nó mang bản chất cố định, không đổi• Nhưng nếu pháp ấy sinh ra từ duyên → thì khi duyên đổi, pháp cũng đổi• Nếu một pháp có mặt là do duyên…

Tóm lược ý kệ 5–8:Long Thọ lập luận tiếp:• Nếu một pháp có tự tánh → tức là nó tự có, tự hiện, không cần duyên sinh• Nhưng thực tế, ta không hề thấy pháp nào hiện ra một cách độc lập, không cần điều kiện• Ngược lại, mỗi pháp chỉ hiện khi có đủ…

Tóm lược ý kệ 1–4:Long Thọ mở phẩm bằng một mệnh đề thẳng thừng:“Nếu một pháp có tự tánh, thì nó không thể sinh.”Ngài lý luận:• Một pháp nếu có tự tánh → tức là nó đã hiện hữu sẵn, không cần gì mới để sinh• Mà đã hiện sẵn → thì không thể gọi…